Een plus een is drie

# 22 Jean-Luc Coudun

Uit de serie ‘PAUZE’ | © Jean-Luc Coudun

De titel van deze blog zal zeer waarschijnlijk niet bij Jean-Luc Coudun zijn opgekomen. Het is mijn bloggersvrijheid die me daartoe heeft besluiten. Het is niet helemaal nieuw wat deze Fransman doet, verschillende beelden samenvoegen. Op een dusdanige manier dat het twee afzonderlijke beelden blijven. Je ziet ook foto’s waarbij het ene beeld als het ware overgaat in het andere maar bij Coudun niet. Zelf zegt hij dat hij met zijn collages het verdriet en zorgen van personages wil oproepen. Op deze manier is hij in staat om emoties op te roepen of soms juist wat te temperen.

Als je op zijn website kijkt zie je verschillende series waarbij hij beelden combineert. Überhaupt heeft zijn werk een poëtische inslag. Emoties die verwijzen naar mijmering, iets van droomachtigheid of wat van droefenis zijn veelvuldig in zijn werk te ervaren. Misschien komt het door zijn achtergrond. “Ik kom uit een kunstenaarsgezin maar heb ruim dertig jaar gewerkt in de zakelijke industriewereld. Ik kon daardoor weinig tijd en energie besteden aan kunst en fotografie. Dat is pas ontstaan na een relatief korte fotografieopleiding, nu zo’n 12 jaar geleden.

Uit de serie ‘PAUZE’ | © Jean-Luc Coudun

In de serie PAUZE zijn naar mijn idee de foto’s heel intuïtief bij elkaar gebracht. Daarmee zijn het ook heel persoonlijke invoelende totaalbeelden geworden. Je moet er als beschouwer dan ook niet al te veel rationele verklaringen voor proberen te vinden. De verbinding zit meer in de ervaren emotie. Mooi werk voor de meer ‘zachtere’ fotografen onder ons. Of zijn we allemaal fotografen met een zachte (emotionele) kant naast het meer zakelijke en rationele in ons. Nou laten we het hopen, denk ik.

Uit de serie ‘Jean Claud’ | © Jean-Luc Coudun

Overigens is de serie Jean Claud een mooi voorbeeld hoe je deze poëtische stijl in een documentair project kunt toepassen.

Uit zijn biografie: Ik ben een auteur fotograaf. Mijn werk als auteur richt zich op persoonlijke series rond mijn dierbaren, het dagelijks leven, het verstrijken van de tijd of zelfs de zin van het leven. Het is vaak een introspectief werk.

Zowel zichtbaar als onzichtbaar

# 21 Rebecca Horne

z.t. uit de collectie ‘vaartuigen’ | © Rebecca Horne

Misschien vraag je je wel af bij het zien van dit beeld of Rebecca Horne een fotograaf is. In ieder geval maakt ze kunst en op haar website spreekt ze nadrukkelijk over fotografie en noemt ze zich fotograaf. Ze maakt niet zo voor de hand liggend werk. Het lijkt of je kijkt naar een niet bestaande werkelijkheid. Een geconstrueerde wereld.

Ik herinner me het werk van Peter Ruting (1938-2015) die rond de tachtiger jaren in de vorige eeuw stillevens componeerde met flessen, balletjes, kersen en ander gerei waarbij je in verwarring raakte over wat voor of achter was. Iets soortgelijks is met het werk van Horn, maar dan toch weer anders. Frappant is wat mij betreft de keuze van de materialen en de voorwerpen. Ze speelt met ogenschijnlijke diepten in het beeld en maakt vloeiingen waardoor er ook een soort van tijdselement wordt toegevoegd. Het werk krijgt een filmisch karakter, alsof je getuige bent van haar handelingen om de nieuwe situatie te creëren.

Zelf zegt ze: ‘Mijn onderzoek gaat over tegenstellingen zoals het contrast van de vlakheid met het volumineuze. Het vloeibare en het vaste, de stilte en het geluid, de wetenschap met het metafysische.”

Zo stelt ze zich vragen over de symboliek van bepaalde dingen. Zo kun je een schip benaderen als een plaats, een potentieel, een ruimte die wordt ingenomen. Maar een schip is ook een bewegend geheel, dat gaat van A naar B. Ze lijkt daarmee materie te bestuderen als een metafysische grootheid. Niet als bovennatuurlijk maar als boven tijd-en-ruimte.

Haar artist statement ligt verder tipjes van de sluier op. “Als kind ging ik met mijn vader op archeologische opgravingen. Kleine scherven en pijlpunten onthulden verhalen die het land om ons heen verrijkten. Veel van mijn kunstwerken verbeelden zowel zichtbare als onzichtbare fenomenen. Mijn foto’s zijn cycli. Mijn foto’s zijn performances. Mijn foto’s zijn experimenten. Ze beginnen als tekeningen, worden dan tijdelijke constructies waarmee interactie wordt aangegaan, gefotografeerd en dan weer plat worden. In een alchemistisch proces van spelen en plannen kan materie koolstofmoleculen zijn of planeten in eclips, portalen of oplossen in geluidsgolven. 

Maak nader kennis met het bijzondere werk van deze fotograaf en bezoek haar website.

We are all in this production

# 20 John Goldsmith

from the series ‘we are all in this production’ | © John Goldsmith

John Goldsmith is een ware kunstenaar als het gaat om straatfotografie. Hij is naast fotograaf ook adviseur en professionele drukker. Ik vind het geweldig boeiend hoe hij in zijn werk op zoek gaat naar de grenzen van licht en donker. Vooral het donker schuwt hij niet. Daardoor ontstaan er beelden die de werkelijkheid overschaduwen, zowel letterlijk als figuurlijk. De straat wordt een theater in zijn fotografie waarin op verschillende plaatsen in het beeld ‘acteurs’ en ‘decorstukken’ lijken te verschijnen. De hectiek van de straat wordt met donkere vegen en lichte strepen of vlakken teruggebracht tot een adembenemend ritme. Een beeldstijl die zeker wel wat overeenkomsten vertoont met die van de magnumfotografen Trent Park en Alex Webb. Goldsmith onderzoekt in zijn werk de meer filosofische en beschouwende kant van de documentaire fotografie. Op zoek naar verhoudingen in het straatbeeld en en menselijke interactie zonder de waarheid te vertellen over de feiten. De sfeer die hij daarmee creëert draagt nog eens extra bij aan ‘het theater van de werkelijkheid’.

John Goldsmith, geboren in Detroit, woont en werkt thans in Vancouver. Hij is tevens één van de oprichters van het collectief met de website strange.rs. Zeer aan te bevelen om ook daar een kijkje te nemen. Surf door de projecten of maak kennis met andere fotografen (met linkjes naar de desbetreffende websites). Kijk eventueel ook nog even op de website van leicaliker naar het werk van Goldsmith.

John Goldsmith zegt over zijn foto’s onder andere: “Het zijn visuele puzzels waarbij ik niet de neiging heb om de waarheid binnen de vier lijnen van het kader te plaatsen. Veel plezier beleef ik aan de dubbelzinnigheid van de fotografie. Ook het onvolledige beeld spreekt me zeer aan. Iedereen die geïnteresseerd is in straatfotografie, moet beginnen te experimenteren met verschillende stijlen en deze vanuit hun eigen gezichtspunt proberen te benaderen. Begin met het fotograferen van de dingen of situaties die belangrijk voor je zijn. Veel mensen zijn bang om vreemden te fotograferen, maar dat is niet de realiteit. Je wordt vaker gehinderd door het idee dan door de feiten.”

Immigrante jongens in Spanje

# 19 Felipe Romero Beltrán

Felipe Romero Beltrán is een jonge (1992) van oorsprong Colombiaanse fotograaf. Sinds 2017 woont en werkt hij in Madrid. In juni 2020, tijdens de corona, begon hij aan het project ‘Dialect’ te werken. ‘Dialect’ gaat over een migrantencentrum in Sevilla. Hij bezocht het centrum dagelijks, vaak liet hij zijn camera bij de portier aan de ingang staan en hing hij de hele dag rond samen met de migranten. Naar zijn idee was het belangrijk om op een emphatische manier naar de immigranten te kijken. Daarin speelde het contact een cruciale rol.

Naar zijn idee wordt en werd in de reguliere media een beeld geschetst dat geen recht doet aan de (mede)menselijkheid van de migranten. Hij wil de jonge mannen laten zien hoe zij zelf graag gezien willen worden.

uit de serie ‘DIALECT’ | © Felipe Romero Beltrán

“Dialect” is niet het eerste langdurige project van Felipe. Hij werkte aan een serie over migranten in het gebied rond de Rio Bravo in Noord-Mexico en bracht twee jaar door in Jeruzalem om de grenslijnen tussen Israël en Palestina te bekijken en vast te leggen. In 2020 bracht hij een fotoboek uit over de Magdalena-rivier in Colombia. De rivier was het symbool van de gewapende strijd in het land tussen de maffia, paramilitaire groeperingen en de FARC. Lijken werden in de rivier gedumpt en officieel zijn er meer dan 80.000 lijken door vissers uit de rivier gehaald.

Praten, schrijven en publiceren (met foto’s) over dergelijke kwesties is in Colombia niet zonder gevaar. Zijn verhuizing eerst naar Argentinië en later naar Spanje kan in dat licht een verstandige stap genoemd worden. Hij kan nu zijn onderwerpen vrijelijk publiceren. Anvankelijk studeerde hij politieke wetenschappen maar als snel bleek het beeld voor hem persoonlijk een krachtig middel om zaken aan de kaak te stellen.

Toen ik zijn werk op de website bekeek, werd ik verrast door het eigenzinnige waarmee hij zijn documentaire onderwerpen in beeld zet. Wanhoop van mensen worden afgewisseld met mooie romantische momenten en sferen. Daardoor wordt hetgeen hij wil laten zien – de omstandigheden waarin mensen verkeren – wellicht nog krachtiger aan de orde gesteld. Daardoor wordt het werk ook meer beschouwend van aard, je kunt er over nadenken of ‘meevoelend’ kijken. In 2020 was hij één van de fotografen die deelnam aan de Joop Swart Masterclass.

stil, beschouwend, melancholisch

#18 Vanessa Winship [1960]

In 2008 zag ik haar werk voor het eerst op het prestigieuze fotofestival in Arles. Ze exposeerde haar serie SWEET NOTHINGS waarmee ze internationaal doorbrak. Vanessa groeide op in Londen en studeerde daar film en fotografie aan de Polytechnische Academie.

aan de Armeens grens uit de serie Sweet Nothings | © Vanessa Winship

Al ruim tien jaar woont en werkt de Britse Vanessa Winship -samen met haar man en fotograaf George Georgiou- in verschillende landen in Oost-Europa en de Balkan. Tussen 2003 en 2007 woonde zij in Turkije waar ze werkte aan verschillende fotoseries over het leven van mensen in de grensgebieden langs de Zwarte Zee. De publicatie ‘BLACK SEA’ die daar uit voortkwam won diverse prijzen. In 2008 won Winship de eerste prijs van World Press Photo voor haar ‘Sweet Nothings’ serie. Vanessa Winship was de eerste vrouwelijke fotograaf die in 2013 de Henri Cartier-Bresson onderscheiding ontving voor haar toen nog niet afgeronde documentaire ‘She Dances on Jackson’ over grenzen, territoria en geschiedenis van Amerika.

een korte introductie van het project Black Sea | © Phography Vanessa Winship

De serie Sweet Nothings, vrij vertaald ‘zoete niets’, kenmerkte zich door het ingetogene van het portret. In haar latere werk, dat verder gaat dan enkel het portret, heeft ze dat weten te behouden en zelfs versterkt naar mijn mening. Haar documentaires tonen een geweldig poëtische gevoeligheid. Stil, beschouwend en melancholisch zijn woorden die de beeldstijl van haar werk typeren.

Maak kennis met haar werk via de website.

Ik zou zeker ook naar de website van haar echtgenoot George Georgiou gaan, die veelal in kleur werk en een veel directere beeldtaal hanteert in zijn fotografie.

OPROEP kom in OPSTAND

#17 Mark Neville

STOP TANKS MET BOEKEN

Woman smoking on a bench in Myrnohrad, Donetsk, Eastern Ukraine March 2nd, 2021

Fotograaf Mark Neville (Londen 1966) deed zijn oproep met het recent uitgegeven boek ‘STOP TANKS WITH BOOKS’. Enkele maanden geleden publiceerde hij dit nieuwe boek waarin hij een oproep doet om de voortdurende strijd voor Oekraïnes onafhankelijkheid te ondersteunen. Na slechts luttele weken bleek de oproep werkelijkheid te zijn geworden en schreeuwt de wereld om giften, geld en goederen voor het land dat wreed is aangevallen. De macht van de documentaire fotografie ten spijt zullen zijn boeken geen halt toeroepen aan de vreselijke oorlog die door Poe-Tin is ontketend. Waarom is de terechte vraag.

De voortreffelijke fotograaf Mark Neville (o.a. postdoctorale studie aan de Rijksacademie, Amsterdam) beweegt zich in de fotografie op het snijvlak van kunst en documentaire fotografie. Maak kennis met zijn uitgebreide oeuvre op zijn website!

vallen en opstaan

fotografie, nuttig of nutteloos ?

Voor wie maak je eigenlijk foto’s. Wat wil je vertellen en aan wie. Is het een vorm van tijdverdrijf of wil je de wereld veranderen. Welk doel dient de fotografie, welk doel dient jouw fotografie. Deze en meer van dit soort vragen schieten door mijn hoofd bij het zien van het werk van de Britse fotografe Gaby Laurent. Let wel dat ik die vragen geenszins stel om haar fotografie of bedoelingen te kleineren. Eerder is het de speelsheid, het ongedwongen karakter, het enigszins wereldvreemde én het ogenschijnlijke pretentieloze die deze gedachten bij me oproepen. Is fotografie, vrije fotografie, persoonlijke fotografie misschien toch alleen maar spelen in de wereld waarin je leeft. Niets meer, maar ook niets minder.

Falling | © Gabby Laurent

Veel van haar foto’s ogen toevallig. Maar er zijn ook situaties die een concept doen vermoeden. Wordt de toevallige wereld en het maakbare door haar bij elkaar gebracht. Laat ze daarmee zien dat zelfs het maakbare (moment) nog door het toeval wordt gedirigeerd. Dat het succes van het maakbare, de succesvolle carrière of onderneming, het succes in het algemeen niet geheel los staat van het toeval, niet geheel los staat van het geluk of de pech. In haar boek Falling valt ze regelmatig zelf. Vallen kun je leren maar als je valt is het nooit helemaal zeker hoe je valt. Misschien gaat haar fotografie wel over maakbaarheid. Als ik zo naar haar werk kijk krijgt het begrip speelsheid bijna als vanzelf nog weer een andere dimensie.

In het artikel ‘Het lot, de fantasie en de onzekere toekomst: de beste fotoboeken van de maand’ [ANOTHER] worden hele verschillende soorten fotoboeken van bekende en minder bekende fotografen kort en bondig besproken met steeds enkele foto’s als voorbeeld. Ook het boek Falling van Gabby Laurent komt daar aan de orde. Voor wie wil kijken en lezen …. Another

ANOTHER besteedt aandacht aan mode, kunst, fotografie, lifestyle en nog veel meer. Op de website is het ook voor fotografen heerlijk toeven, zeker op de fotografiepagina. Kijk maar eens op de pagina van kunst en fotografie.

#16 DE VIS DIE NOOIT ZWOM

Kirsty Mackay

Kaitlin (23) is chronisch ziek, ging twee keer in therapie en stopte met school, maar blijft ondanks alles optimistisch. | © Kristy Mackay

Ik heb wel even getwijfeld of ik deze blog -nu- aan het eind van het jaar zou publiceren. Als je kijkt naar het jaar 2021 dan is dat in heel veel opzichten niet zo florissant verlopen. Mijn blog is een fotografieblog en ik ga hier dan ook niet in op allerlei politieke en maatschappelijke missers, noch de negatieve tendensen benoemen die op verschillende manieren in onze samenleving zichtbaar zijn geworden. Laat staan de Covid-19 ellende die het jaar opnieuw ‘beheerst’ heeft.

Mijn twijfel bestond erin dat de fotograaf die ik hier een plekje wil geven -Kirsty Mackay- nou niet het meest romantische en optimistische werk maakt dat je -snakkend naar het positieve in deze tijd- zou wensen. Maar ja, misschien is juist deze tijd, de donkerste en kortste dagen van het jaar toch wel een gelegenheid voor wat zwaardere kost. Met het idee, volgend jaar wordt alles beter.

De Schotse bokskampioene Dionne met haar vader Barry. | © Kristy Mackay

Mackay is fotograaf die sociale kwesties belicht op een confronterende manier. Daarbij schuwt ze het niet om de keuzes die de overheid maakt direct in verband te brengen met de mogelijkheden van mensen die daar mee te maken hebben. Pijnlijk wordt duidelijk dat kansen van mensen ongelijk verdeeld zijn met name op plekken waar de overheid geen of te weinig oog daarvoor heeft. De overheid biedt te weinig aan problematische wijken of steden. Er lijkt weinig eer aan te behalen, zo lijkt men te denken. Maar naar mijn idee zijn grote contrasten in levensomstandigheden van mensen, tegenstellingen in armoede en rijkdom de belangrijkste oorzaak van onvrede en ontwrichting van de samenleving ‘all over the world’. De wereld dreigt ten onder te gaan aan deze grote verschillen. Kijk naar oorlogen, klimaateffecten, vluchtelingenstromen, fakewerkelijkheid, etc. etc. Als zodanig is het goed dat er mensen zijn zoals Mackay die het signaal geven om tot actie te komen.

Haar huidige boekproject  The Fish That Never Swam , gaat over de discriminatie van mensen uit de arbeidersklasse in Glasgow. Een stad waar de gezondheidsresultaten niet overhouden en de mensen een aanzienlijk lagere levensverwachting hebben dan elders.

Maar het is niet alleen dit boek dat de triestheid van het leven op een indringende manier laat zien. Nagenoeg haar gehele werk straalt iets uit van somberheid, gemis, weinig hoopvol en tragedie. Ze doet dat op een redelijk directe manier die unheimisch aanvoelt én bovendien voor mij nog een laag heeft die moeilijk benoembaar is. Alsof wat je ziet nog niet echt het ergste is, dat daaronder nog meer schuil gaat. De titel ‘De vis die nooit zwom’ zegt genoeg. Een metaforische titel die verwijst naar het leven dat niet bestaat of niet zou mogen bestaan.

Maak kennis met deze geëngageerde fotograaf en neem een kijkje op haar website!

De volgende inspiratieblog -aan het begin van 2022- staat bol van plezier, dat beloof ik!

# 15 ZELF in het kwadraat

JO ANN CHAUS

Jo Ann Chaus is een Amerikaanse fotograaf en woont en werkt New York. In 2016 publiceerde ze in eigen beheer “Sweetie & Hansom”. Het boek gaat over een Amerikaans gezin en geeft als het waren commentaar op familierelaties, het ouder worden en het verstrijken van de tijd, de onschuld van de jeugd, de tragische kant van een verslaving en de kwetsbaarheid van het leven. Jo Ann heeft de persoonlijke foto’s gemaakt over een periode van zeven jaar, voor en na van de tragische dood van haar zoon en broer.

Op haar website staan twee indrukwekkende series ‘Conversations with Myself‘. Het zijn zelfbeelden waarin ze de relatie onderzoekt die zij ‘met zichzelf heeft en met haar omgeving’.

© Jo Ann Chauss

Ze laat zich inspireren door gevonden en veelal oude kledingstukken, locaties die ze aantreft of naar op zoek gaat en momenten van herinnering. Het heden is in haar foto’s aanwezig en tegelijkertijd is er een soort van historisch aspect, alsof ze haar verleden en gevoelens daarover met je wil delen. Met haar foto’s neemt ze je mee buiten het directe kader van wat je ziet.

© Jo Ann Chauss

Anders dan bijvoorbeeld in het theatrale werk van Cindy Sherman [zie film stills 1974-1980 op de site van Moma] -ook zij figureerde in haar foto’s- speelt Jo Ann de rollen ‘van vrouw zijn’ op een meer metaforisch gevoelsmatig niveau.

Jo Ann en Cindy Sherman zijn van hetzelfde geboortejaar en beiden tonen met hun fotografische zelfbeelden/zelfportretten een feministische boodschap. Wat mij betreft wel op een heel eigen persoonlijke én bovenal interessant andere manier!

Neem zeker een kijkje op de website van Jo Ann Chaus. Naast de twee uitgebreide series ‘Gesprekken mij mijzelf’ is er nog veel meer te bewonderen.

# 14 AS IT IS | ZOALS HET IS

RINKO KAWAUCHI

De eerste keer dat ik haar naam hoorde was pakweg een jaar of zes geleden. Ton, deelnemer aan een van mijn mentoraten was een fan van haar en vertelde dat hij graag in de geest van Kawauchi wilde werken. Ik heb enkele filmpje over haar bekeken om haar werk en werkwijze te leren kennen. Dat op zich was al een ontdekkingstocht in de fotografie van een bijzondere vrouw.

‘Als ik fotografeer denk ik niet aan wat er was of wat er komt’

I want to live on the moment

Mijn advies destijds aan Ton was, vergeet alles wat je geleerd hebt en fotografeer wat je belangrijk vindt. Fotografeer het alledaagse met je hart en doe het op een manier die voor jou goed voelt. Volgens mij is dat de belangrijkste fotoles van Kawauchi. Ik realiseer me dat dit dicht komt bij wat men tegenwoordig miksang fotografie noemt.

AS IT IS

Toen Rinko Kawauchi in 2001 op de internationale kunstscène arriveerde met de gelijktijdige publicatie van haar eerste drie fotoboeken, Utatane , Hanabi en Hanako , werd haar werk geprezen om zijn eenvoudige maar sublieme weergave van het alledaagse.

Nu twintig jaar later heeft ze meer dan 20 fotoboeken gepubliceerd, de een nog fraaier vorm gegeven dan de ander. Ton had zo’n boek en hij bladerde het boek uitsluitend door met witte handschoentjes aan.

Wat typeert haar fotografie naast het alledaagse. Het zijn tere momenten, momenten in het leven van dieren, landschappen, mensen en objecten. Momenten die alles te maken hebben met het hier en nu en tegelijkertijd een sfeer van vergankelijk ademen. Het lijken soms momenten van niets, maar het zijn de serene individuele aanrakingen van een fotograaf die het alledaagse tot bijzondere kunst verheffen. Kawauchi laat zich inspireren door het moment, ‘haar zijn’ op dat ogenblik. Zoals ze zelf zegt, ik vergeet de wereld om me heen om te fotograferen wat ik zie en voel.

Het nieuwste werk van Rinko Kawauchi maakte ze tijdens haar eerste moederschapsjaren. In een dergelijke periode staat de dagelijkse beleving van de moeder zonder meer al op de voorgrond. Een fotograaf als Kawauchi maakt haar gevoel en beleving universeel en daarmee herkenbaar voor velen. Ook voor niet-moeders!

Bekijk zeker haar website voor een nader onderzoek, ga met haar op pad én raak geïnspireerd!

# 13 Fotografie van het leven in de persoonlijke nabijheid

MAARIT HOHTERI

Maarit Hohteri is geboren in Helsinki (1976) en studeerde in 2002 af aan de zogenaamde Helsinki School.

The Helsinki School

De ‘Helsinki School’ vertegenwoordigt een geselecteerde groep fotografen die aan de Aalto University School of Arts, Design and Architecture, zijn opgeleid. De Helsinki School staat voor een specifieke benadering van het onderwijs waarin denken en samenwerking niet altijd op een harmoniemodel gestoeld hoeft te zijn. De nadruk lag niet alleen op het fotografie-onderwijs sec, maar ook op het breder bevragen van kunst en ideeën in termen van hun inhoud en betekenis. Bovendien hanteerde men een hoge kwaliteitsstandaard. Deze aanpak heeft ervoor gezorgd dat de fotografen die afgestudeerd zijn een groot scala aan thema’s uitwerken en daarbij een persoonlijke beeldtaal hanteren. Het credo van de Helsinki School is dat elke generatie de tijd en ruimte heeft om zichzelf uit te vinden en te leren van de anderen en uiteindelijk zich persoonlijk uit in de kunst en in de fotografie.

Oscar, Torrevieja, 2008 | © Maarit Hohteri

Dit lanceerde een reeks eigenzinnige individuele en groepstentoonstellingen -aanvankelijk in de Scandinavische regio- maar later ook daarbuiten. Bovendien werden een flink aantal boeken gepubliceerd door uitgever Hatje Cantz.

De fotograaf Hohteri is dus een exponent van deze Helsinki School die binnen fotografieland zelfs wel een stroming wordt genoemd, zoals bijvoorbeeld de Dusseldörfse Schüle (opgezet/gesticht door het echtpaar Becher, beiden professor aan de academie in Dusseldörf). Ik denk dat dit niet helemaal opgaat omdat de thematiek en vooral de werkwijze te divers (en persoonlijk) zijn. De enorme eigenzinnigheid en hoge kwaliteit van het fotowerk van de reeds van afgestudeerde fotografen daarentegen zijn naar mijn idee echt de verdienste van de academie.

Jadranka, Belgrado, 2010 | © Maarit Hohteri

Maarit Hohteri fotografeert haar leven en de mensen om haar heen. Ze legt feiten en emoties vast van momenten in haar persoonlijke ervaring die niet per se van bijzonder belang zijn. Ze verzamelt beelden van haar privéleven die een soort visueel dagboek vormen, een persoonlijk archief dat zich uitstrekt van het begin van haar studie aan de University of Art and Design Helsinki tot op de dag van vandaag. 

Als de snapshot-achtige foto’s van Maarit Hohteri formeel verwant zijn aan het werk van de Amerikaanse kunstenaar Nan Goldin, is haar artistieke benadering veel minder existentieel. Vergeleken met de wereld die wordt vertegenwoordigd in het werk van Goldin, dat meestal mensen afbeeldt die aan de rand van de samenleving leven (drugsverslaafden, travestieten, enz.), is de wereld van Maarit Hohteri minder gewelddadig en destructief. Omringd door jonge bohemiens die met hun vreemd gekleurde haar, piercings en tatoeages provocerender lijken dan ze in werkelijkheid zijn, lijkt het milieu van Maarit Hohteri meer beschermd en onschuldiger dan dat van haar beroemde leeftijdsgenoot. 

In haar werk vertelt Maarit Hohteri het verhaal van haar leven, met familie en vrienden, door middel van foto’s van zowel banale als bijzondere gebeurtenissen. In haar regie ontmoet de kijker mensen, neemt deel aan feesten en discussies, maakt kennis met het leven op de universiteit of wordt getuige van beautydutjes van meisjes. De mensen, plaatsen en emoties op de foto’s zijn allemaal authentiek; niets is opgevoerd voor de camera. Maarit Hohteri is gewoon getuige van deze gebeurtenissen. Met haar werk heeft Maarit Hohteri niet alleen een kostbaar verslag van haar eigen leven gemaakt, maar ook een kroniek van haar generatie. Kijk op haar website voor meer foto’s en info.

Wandelen, geen kunst aan

Met zo’n uitspraak moet je voorzichtig zijn. Voordat je het weet sta je op de lange tenen van een serieuze kunstenaar. Richard Long is er zo een!

Alle foto’s Middelburg: ‘walk along lines’ summer 2021 | © Peter van Tuijl

In de jaren zestig van de vorige eeuw vierde de ‘bedachte’ kunst -de conceptuele kunst-  hoogtij.  Land art was toen eveneens een kunstuiting in de lijn met minimal art of art povera. Richard Long (Bristol 1945) verhief het wandelen tot kunst en hij was niet de enige.

In absolute zin was het wandelen an sich de kunstuiting voor de land-art kunstenaars. Maar ook werden er wel ingrepen in het landschap verricht, vaak vanuit een bepaalde maatschappijkritische houding of vanuit de drang om nieuwe elementen aan het landschap toe te voegen. Om ‘de kunst’ aan anderen te kunnen overdragen – immers kunst moet toch overdraagbaar zijn – maakte deze kunstenaars – en ook Richard Long dus – foto’s tijdens de wandelingen en verzamelden ze objecten.

Long creëerde al tijdens zijn studententijd zijn eigen zogenaamde olifantenpaadje op het grasveld bij de universiteit. Elke dag liep hij over het nieuw te vormen pad en zijn creatie fotografeerde hij elke dag.

Jan Dirk van der Burg is thans Fotograaf des Vaderlands. Een van zijn projecten was ‘het olifantenpaadje (2011). Veel van zijn werk is typologisch van aard en in zijn werk weet hij de dagelijkse dingen op een bijzondere manier te tonen, met humor met een filosofische ernstige ondertoon voor wie er zo naar wil kijken. Hij maakt van veel van zijn projecten een boek. Kijk op zijn website voor meer informatie.

Een olifantenpaadje -soms ook wel afstekertje of afsnijdertje genoemd is een niet-officieel fiets- of wandelpad dat bedoeld en onbedoeld door gebruikers van de reguliere fiets- en wandelpaden in de loop van de tijd wordt gecreëerd. Van A naar C via B is altijd langer dan van A naar C. Daar hoef je zelfs de stelling van Pythagoras niet voor te kennen. Nog sterker het is één van de axioma’s in de wiskunde. De kortste verbinding tussen twee punten is een rechte lijn.

Nog even terug naar de landschapskunstenaar Long. Hij maakt in het landschap bijzondere sculpturen die hij daarna fotografeert. Hieronder staat daarvan een fotovoorbeeld. Maar op zijn website vind je er nog veel meer ….

In de aard der dingen: kunst over mobiliteit, lichtheid en vrijheid. Eenvoudige creatieve handelingen van wandelen en markeren over plaats, plaats, tijd, afstand en meting. Werkt met grondstoffen en mijn menselijke maat in de realiteit van landschappen. De muziek van stenen, paden van gedeelde voetsporen, slapend bij het gebrul van de rivier. [© Foto en tekst Richard Long]

De Nederlandse fotograaf Michel Szulc Krzyzanowski maakte vanaf 1975 tot midden jaren tachtig een groot aantal foto’s waarin het landschap een belangrijke rol speelde. Eigenlijk moet het preciezer geduid worden. Zijn foto’s gingen over tijd, ruimte en licht en waren altijd in een reeks gemaakt. Deze sequenties zijn wereldberoemd geworden. Zijn ingrepen op het landschap waren fotografisch van aard en het uitgangspunt voor hem was de fotografische reeks, anders dan bij de land-art kunstenaars. Alhoewel de verschijningsvorm veel overeenkomst heeft is het uitgangspunt anders, dat van de fotograaf tegenover dat van de landschapskunstenaar.

Op zijn Website schrijft Michel Szulc Krzyzanowski “Het maken van sequenties was een hulpmiddel in mijn persoonlijk groeiproces. In 1985 constateerde ik dat het belemmerend zou gaan worden wanneer ik daarvoor sequenties zou blijven gebruiken. De effectiviteit nam namelijk sterk af. Ook kreeg ik het gevoel dat na 14 jaar sequenties maken, alles wat er in die specifieke beeldtaal te zeggen valt door mij was vastgelegd. Ik wilde niet in herhalingen gaan vallen en doorgaan met het variëren op oude ideëen. Ik wilde geen epigoon van mezelf worden. Ik wilde verder groeien en nieuwe fotografische wegen inslaan.

Wandelen is niet alleen kunst maar kent ook een wetenschappelijke insteek. Mijn Iphone telt mijn stappen maar evenzeer mijn trapbewegingen en neemt aan dat beide bewegingen hetzelfde resultaat te moeten geven als het gaat om de afgelegde weg. Als ik 40 km heb gefietst geeft mijn stappenteller steevast ongeveer 10 km aan. Volgens recent wetenschappelijk onderzoek zou een hoog aantal stappen per dag de kans op een langer leven sterk vergroten. En hiervoor zou je niet eens 10.000 passen per dag hoeven te zetten. Mogelijk dat de Iphones van de toekomst de gedane stappen meteen omzetten in verlenging van het leven in minuten en seconden. Waarschijnlijk is het ingewikkelder, maar ja vliegen naar de Maan, Mars of Venus was lange tijd ook niet eenvoudig.

In de afgelopen weken heb ik wat meer opgelet…. Het wandelen is niet hetzelfde als het lopen. Het ‘grote lopen’ doe je in de stad of op je werk, wandelen in het bos en de heide of tijdens de lunchpauze met je collega in de nabijheid van het complex of de winkel waar je werkt. Lopen is voortbewegen zonder waarneming of mijmering. Het dient het doel om ergens te komen en je ding te doen. Wandelen is je ding doen. Misschien een op zichzelf staande kunst.

de kunst van het wandelen

versus het fysieke van het lopen

In de voetsporen van een ander, een miniwandeling of loop, niet in het museum als ‘landart’ maar gewoon op straat in Middelburg.

de kunst van het wandelen of toch het fysieke doelbewuste voortbewegen van A naar B | © Peter van Tuijl

‘sisters, walking simultaneously and yet differently within a second’, Antwerpen 2021 | © Peter van Tuijl

#12 in de ban van het beeld

Olivia Milani

Persoonlijk visualiseren

Uit de serie Oostelijke Winden | © Olivia Milani

Kunstenaar en fotografe Olivia Milani is gefascineerd door beelden en de kracht van beeldtaal sinds ze zich kan herinneren. Ze studeerde fotografie aan Central Saint Martins in Londen en studeerde af met een postdoctorale graad in fotografie.
Door haar nieuwsgierige, leergierige en lyrische blik creëert ze subtiele, open verhalen die meestal uitgroeien tot langlopende projecten. Reizen is een belangrijke inspiratiebron voor haar werk. 

Uit de serie ‘De stad droomt’ | © Olivia Milani

In haar werk ervaar ik de essentie van haar beeldtaal. Het visualiseren van feiten en ideeën op een persoonlijke manier die sterk wordt gestuurd door emoties. Bovendien zijn de foto’s in de series sterk associatief zowel qua vorm als narratief. Daarmee worden het verhalen die dromerig zijn, een bepaalde sfeer oproepen en een beroep doen op het inlevingsvermogen van de beschouwer. Ze nodigt de kijker uit met haar beelden, zoiets van ‘ga met mij mee om te zien wat ik voel’.

In de serie OOSTELIJKE WINDEN keert ze terug naar haar familieverleden. In VLOEIENDE RANDEN gebruikt ze ‘de stilte’ om ‘de beweging’ te beheersen en ‘de duisternis’ om in ‘het licht’ te kijken. Iets van die dubbelheid zit zeker ook in de serie DE STAD DROOMT. Enfin, kijk zelf maar op haar website en laat je ook inspireren tot persoonlijke verhalen. Als je durft en wilt natuurlijk!

# 11 waartoe familiekiekjes kunnen leiden …

INSPIRATIE door Richard Tuschman

BEELDMAKER Richard Tuschman begon begin jaren negentig te experimenteren met digitale beeldverwerking. Hij ontwikkelde een stijl waaruit zijn interesse voor schilderkunst en fotografie volop blijkt.

Uit kindertijd | © Richard Tuschman

Zijn stijl laat zich beschrijven in termen van nostalgie, beschouwend en visueel sterk door tinten, lichtomstandigheden en kleurgebruik.

Zijn beelden [o.a. Kindertijd] tonen niet de echte wereld, wel een wereld die daarop verbluffend veel lijkt. Juist die frictie tussen echt en onecht geeft een spanning aan mij als kijker. De magie van tijd en ruimte in het hier en nu. Of speelt het toch alleen af in de fantasie. In het brein van de fotograaf/kunstenaar en tenslotte ook in die van de kijker. Je vraagt je af wat er gebeurt. Romantiek wordt gecombineerd met een surrealisme dat enigszins benauwd.

Zelf zegt hij in een interview over zijn werk: “Ik ben opgegroeid in de Amerikaanse buitenwijken van het Midwesten in het begin van de jaren zestig. Veel van mijn werk weerspiegelen mijn ervaringen in de tijd van een jong kind, dat probeerde zijn wereld en zijn familierelaties te begrijpen. Voor deze visuele memoires heb ik fotografisch beelden uit mijn kindertijd gemaakt. Op basis van herinneringen en familiekiekjes heb ik replica gemaakt van delen van het interieur en exterieur van mijn ouderlijk huis. Vervolgens heb ik acteurs-modellen geregisseerd en gefotografeerd die op mijn familieleden leken.

De kindertijd is een even emotioneel complexe periode als elke andere levensfase, hoewel we als kinderen niet het vermogen hebben om zo’n breed scala aan gevoelens in een samenhangend perspectief te plaatsen. Het leven kan dan soms bijzonder magisch, soms mysterieus en soms verbijsterend triest zijn. Mijn hoop en mijn doel was om foto’s te maken die zowel de vreugde als de pathos van de kindertijd uitdrukken.”

Er staan prachtige series op zijn website. Ik heb o.a. genoten van de Hopper-serie, de jong-volwassenen en mijn kinderjaren. En ook zijn geconstrueerde stillevens zijn eigenzinnige nieuwe ‘verbeeldingen’. Anderen zullen waarschijnlijk weer andere waarderen. Neem in ieder geval een kijkje op zijn website, maak nader kennis met hem en zijn werk en oordeel zelf!

# 10. Het verhaal achter de zeemeermin

Elisa Maenhout

Soms worden je ogen geopend nog voordat je goed en wel wakker bent.  In het schemergebied tussen slapen en waken treden merkwaardige fenomenen op. Misschien lijkt de droom van zojuist wel werkelijkheid te worden en wil je dat moment zo lang mogelijk koesteren.

© Elisa Maenderhout

Het is overdreven om te zeggen, maar iets dergelijks gebeurde toen ik klikte op een link van de website van de 23-lentes-jonge Belgische fotografe Elisa Maenhout. Soms lijkt het of je als ‘alwetend’ fotocoach een ontdekking doet en -voor jezelf- voorspelt dat deze fotograaf een grote toekomst tegemoet gaat. Of het waar is weet ik niet maar ik gun het haar in ieder geval helemaal. Haar werk heeft me echt verwonderd. Met name de vele verschillende invalshoeken en de benadering van het project over de zeemeerminnen verbaast me in het besef dat Elisa pas 22 was toen ze dit project al voor een groot gedeelte realiseerde.

Elisa’s werk richt zich op mensen en het recreëren van de werkelijkheid als een droomwereld. Haar stijl is heel divers, terwijl ze fotografeert, blijft ze zoeken naar haar eigen stem in de fotografiewereld. Elisa is gespecialiseerd in onderwaterfotografie. Haar projecten uit het verleden waren voornamelijk gericht op documentairefotografie, maar Elisa gelooft dat er een dunne lijn is tussen de documentaire en de conceptuele benadering. [Citaat uit de aankondiging van de expo Opus One ’20 in de Permeke-bibliotheek in Antwerpen. Wij kunnen er vanwege de Coronamaatregelen niet naar toe maar via de aankondiging op BREEDBEELD kun je wel kennis nemen van de andere pas afgestudeerde fotografen die hun werk aldaar tonen.]

In een oude ‘DE MORGEN’ uit 2018 lees ik over het werk van Elisa: “Mensen die zich vereenzelvigen met zeemeerminnen en -mannen. Daarover gaat de reeks Where the Sky meets the Sea. ‘Over mensen die het leuk vinden om zich te verkleden en echt geloven in de fantasiewereld’, vertelt Maenhout. Het fenomeen komt overgewaaid uit de VS en Australië. Inmiddels is er wereldwijd een hechte gemeenschap van mensen die zich regelmatig in een neopreen of siliconen pak wurmen. Overigens is zo’n pak, dat makkelijk een paar duizend euro kost, best ingewikkeld om aan te trekken; je bent er soms wel een kwartier zoet mee. ‘Ze vetten hun benen in met olie. Zo’n pak moet goed strak zitten opdat het niet uitglijdt in het water.’ Sommigen dragen ook pruiken met lang zeemeerminnenhaar. Maenhout fotografeerde de zeemeerminnen op gespecialiseerde conventies, bij hen thuis of in zwembaden. Vaak zijn dat privé- of gehuurde baden, want met zo’n staart mag je niet overal binnen. In Beringen verzamelen ze zich maandelijks in het duikcentrum. Hun gevoel voor fantasie is wat hen bindt. ‘Ze houden van een sprookjeswereld’, aldus Maenhout.

Ga zeker kijken op haar site, naar deze zeemeerminnen-serie maar graas ook de andere series af. Hopelijk deel je mijn enthousiasme als je zelf kennis neemt van haar werk!