Ze noemt zich fotograaf zonder camera

Het bestaat in deze tijd niet meer. Iedereen van een jaar of twaalf (zo zou het moeten zijn, denk ik) heeft wel een mobieltje waarmee je foto’s kunt maken. Toch, zij is het. Karien de Blauwer, Belgische kunstenares knipt, plakt, scheurt en fröbelt, althans naar mijn idee. Tegelijkertijd viert zij haar leven, vertelt ze ons daarover en maakt verhalen die de fantasie prikkelt en haar werkelijkheid visualiseert.

Deze video laat aardig zien wat ik bedoel en wat ik aan haar werk fascinerend vind. Ze geeft aan het begrip‘beeldstijl’ een geheel eigen invulling. Haar collage techniek is meer dan enkel visuele sensatie. Het geeft nieuwe betekenis aan de inhoud. Het beeld wordt daarmee rijker en multi-interpretabel.

Tegelijkertijd ademen de foto’s -pardon de bij elkaar gezochte knipsels uit kranten, magazines en glossy’s- een heel persoonlijk verhaal. Niet in het minst door de titels waarmee ze haar series naar buiten brengt en die zeker ook bijdragen aan het vreemde en vervreemdende karakter van haar werk. De associaties met ‘haar verleden en haar heden’ zorgen ervoor dat ik de ‘verhalen’ voor echt aanneem, terwijl ze allemaal verzonnen zijn, bezijden alle waarheid en niets met haar en haar omgeving te maken hebben. En toch, toch neem ik ze voor zoete koek aan. De beelden zijn zowel anoniem als raadselachtig verwijzend naar ‘de Ander’, ze zijn door iedereen te bekijken en tegelijkertijd ondoorgrondelijk voor iedereen die ze wil beschouwen.

Daarmee staat de deur ook open naar ieders eigen invulling. Je moet je eigen verhaal maken en er wat van vinden als je haar werk betekenis wilt geven.

Georges Huguet schreef eerder (1976) over het collage in de surrealistische kunst: Een creatief proces dat bestaat uit het uitknippen van beelden of elementen van beelden met een schaar en het samenvoegen ervan met lijm volgens willekeurige keuze met als doel het plezier van de verbeelding en de mogelijke desoriëntatie te voeden. Het proces bevat een grote mate van toeval. Daarmee wordt de werkelijkheid vertekend en wordt het rijk van het wonderbaarlijke binnengedrongen. Je wordt afgeleid van hun oorspronkelijke doel en hun banale betekenis. [PVT, vrij geciteerd]

Katrien de Blauwer werd geboren in het kleine provinciestadje Ronse (België). Na een moeilijke jeugd verhuisde ze op jonge leeftijd naar Gent om de schilderkunst te studeren. Later volgde ze mode aan de Koninklijke Academie in Antwerpen. Een studie die ze echter opgaf. Het was in die tijd dat ze haar eerste collageboeken maakte, eigenlijk studies en moodboards voor modecollecties. Op latere leeftijd begon ze met het verzamelen, knippen en recycleren van beelden als therapeutisch zelfonderzoek. Haar werk is regelmatig in Antwerpen [galerie Fifty one] te vinden. En natuurlijk, je kunt je laten inspireren door een kijk(je) te nemen op haar website.

Hieronder een interview met haar … Het leert ons dat als we verhalen willen vertellen -met of zonder foto’s- we het niet zo nauw hoeven te nemen met het vertellen van de waarheid.

Roni Horn

Roni Horn conceptueel kunstenaar/fotograaf en het Water.

Een flink aantal jaar geleden zag ik een expositie met haar fotowerk in het Zuid Franse Avignon. Een kolossale hoeveelheid A0 prints met de Theems als onderwerp vormde de kern van de expositie. Afgelopen week kwam ik een aardig interview met haar tegen over de voortdurende fascinatie voor water als materiaal. Het gekke is dat ze water beschouwd als een metafoor voor allerlei zaken in onze maatschappij en persoonlijke leven. Voor als je wilt lezen, kijk dan hier.

FRAGMENTARISCH fotograferen

© Sarah van Rij

SARAH VAN RIJ

De Nederlandse fotograaf Sarah van Rij woont en werkt in Amsterdam en Parijs. De Volkskrant had afgelopen week een reportage met haar werk. In de aanhef las ik dat ze ‘jaagt op een parallel universum’.

Het meest aantrekkelijk van haar werk vind ik dat ze met ogenschijnljk gemak de werkelijkheid zodanig weergeeft dat je vaak het gevoel hebt dat je gefopt wordt. De elementen, perspectieven, lijnen en vlakken verenigt ze tot -in mijn ogen- compleet nieuwe realiteit. En het is toch echt, gewoon zo ‘uit de camera'(behoudens haar collages).

Ik noem het fragmenten uit de werkelijkheid. Zojuist is er een boek met haar werk verschenen [atlas of echos Sarah van Rij].

A WALK IN THE PARK

de cover van het boek van Amy Horowitz

Een paar weken kwam ik via LENSCULTURE dit boek tegen. Ik heb het aangeschaft en er geen spijt van, alhoewel sommige mensen -ook fotografen- als ik aan hen het boek laat zien, de opmerking maken ‘er is er geen een die lacht’. Het is de vraag of portretfoto’s ‘in het wild geschoten’ lachende gezichten moeten opleveren. Mijn ervaring is dat je de vreemdeling die je tegenkomt op straat, bij de bakker of in het park de vraag stelt ‘mag ik een foto van je maken’ zijn meest vriendelijke gezicht opzet enje zelfs de meest brede smile toewerpt. Meestal vraag ik om nog een foto te mogen maken waarbij ik vraag om het huis, tuin en keuken gezicht. Het normale gezicht … het gezicht dat iets vertelt over wie je bent anders dan de vriendelijke lacht voor fotograaf en eventueel later de beschouwer van het portret. Ongeveer 10 jaar geleden maakt ik het boek EEN EIGEN GEZICHT.

De jonge STRAATFOTOGRAAF AMY HOROWITZ maakt haar debuut met het fotoboek A Walk in the Park met daarin heel veel portretten van jonge mensen, gefotografeerd in het Wasington Square Park in New York.

Een levendige en intieme verzameling van 166 jongvolwassenen waarmee ze de drempels van identiteit en volwassenheid in New York City verkent. Het boek maakte ze in de afgelopen vijf jaar in twee New Yorkse parken. Ontmoetingen die -wellicht af en toe vluchtig van aard waren- ‘rake portreten’ opleverden. Momenten van zelfexpressie, kwetsbaarheid en menselijke verbinding. Zelf schrijft ze daarover op haar website “Als fotograaf voel ik me aangetrokken tot de verhalen achter de oppervlakte”, zegt Horowitz. “Dit werk gaat over gezien worden en anderen zien – over het stilstaan ​​van de tijd in een moment van wederzijds begrip.”

Kijk op de website van Amy Horowitz, je zult er geen spijt van krijgen! En voor straatfotografen, bekijk zeker ook de serie CANDID. Verwondering én inspiratie in overvloed.

Een bijzonder persoonlijk kunstboek

Haar naam is Mari Katyama – visual artiest – en ze heeft een nieuw boek gemaakt Synthesis.

In British Journal of Photography lees ik: “Speels maar dodelijk serieus: de studio van Mari Katayama getuigt van haar felle, onafhankelijke benadering van kunst en creativiteit.”

Synthesis is een opvallend kunstenaarsboek dat zes jaar werk van de veelgeprezen Japanse multimediakunstenaar Mari Katayama samenbrengt. Het boek is ontstaan ​​tussen 2019 en 2025 – een periode die gekenmerkt werd door de geboorte van haar dochter.

uit het boek ‘Synthese’ © Mari Katyama

In deze complex gecomponeerde zelfportretten plaatst Katayama haar eigen lichaam in relatie tot handgenaaide sculpturen, geregen vormen en delicate papiercollages. ‘Hoe nemen we anderen waar, en hoe worden we door anderen waargenomen?’, vraagt ​​ze zich af. ‘Wat is “correct”? Wat is “natuurlijk” en “kunstmatig?”‘ 

In het boek, pas verschenen en op dit moment nog niet in Nederland verkrijgbaar. Voor als je het wilt inkijken (of misschien wilt kopen) kijk dan op MACK.

STRAATFOTOGRAFIE

FOTOGRAFEN VAN VERSCHILLENDE PLUIMAGE BIJ ELKAAR

Op zoek naar Nadia Eeckhout, een Belgische straatfotografe kwam ik per toeval op de website PROGRESSIVE STREET.

Op hun website lees ik: Progressive-Street is een groep met internationale fotografen die de andere kant van de wereld belichten. Ja, maar dan in deze wereld. Wij zijn een kunstgalerie, een agentschap en een kleine onafhankelijke uitgeverij: straten over de hele wereld, een blik op de werkelijkheid, de ogen van de straat. We bieden een blik op de geglobaliseerde wereld. We laten de effecten van globalisering zien. Fotografie als etnografie, onze ethos is een antropologische, sociologische en sociale visie.

Volgens mij voldoende om nieuwsgierig te worden, dus kijk op de website van PROGRESSIVE STREET.

Nadia Eeckhout is geboren in Blankenberge (België) in 1969. Ze fotografeert meestal in Gent. Op haar page op de site schrijft ze: “Geen grote verhalen. Momenteel fotografeer ik voornamelijk spontane straatportretten, waarbij ik onderwerpen isoleer, intuïtief op zoek naar spontaniteit, denk ik. Kleine menselijke verhalen verteld door een simpele gezichtsuitdrukking, een gebaar of een blik, een houding die van een foto niemands verhaal maakt behalve dat van hem of haar. Ik heb verschillende manieren geprobeerd om die vonken vast te leggen (met schrijven, schilderen, tekenen), maar sinds 2018 is mijn camera mijn beste vriend geworden. We slenteren door de straten, raken omringd en worden langzaam ondergedompeld in het dagelijks leven, dat op het eerste gezicht vaak gewoon of zelfs eentonig lijkt, maar in feite talloze van die kostbare momenten herbergt die zomaar voorbijvliegen.”

© Nadia Eeckhout

“Ik maak ook graag foto’s door het raam; wat er achter het raam gebeurt en de reflecties op het raam geven vaak een idee van de bredere context waarin iemand verblijft of ronddwaalt. Al die smaken in één shot voelen voor mij als magie”, aldus Nadia Eeckhout.

BOEK OVER DE FOTOGRAFIE TER GELEGENHEID VAN DE WERELD FOTOGRAFIE DAG 2025

Wereld Fotografie Dag wordt elk jaar op 19 augustus gevierd. Het is een dag waarop de kunst van de fotografie wordt geëerd, en de datum is gekozen ter ere van de vrijgave van het daguerreotype-proces in 1839, een van de eerste vormen van fotografie.

Het boek is kosteloos en verschijnt omdat heel veel fotografen een foto (of twee) om niet beschikbaar hebben gesteld.

Het thema van Wereldfotografiedag 2025 is ” MIJN FAVORIETE FOTO “. Een flink aantal bloglezers heeft me haar/zijn ‘beste’ foto gestuurd. Daardoor kon er vandaag een interessant boek verschijnen met een grote diversiteit aan fotografie en dat tevens als een tijdsdocument kan doorgaan. Hartelijk dank daarvoor!

Alle fotografen stemmen ermee in dat het boek gedeeld wordt. Dus verspreiden onder je fotovrienden mag! Delen via social media, LinkedIn en dergelijke ook! Het is een kwestie van de url doorgeven die in je browser verschijnt als je op het boek hioerboven klikt.

het is tijd

© Gail Rebhan, uit de serie 
Living , 2022. 

De titel van een exposite die veel te veer is om te bezoeken of het moet zijn dat je toevallig op zakenreis of op vakantie in LA. Waar ik door getroffen werd is het prachtige lijf in de foto. De grijzende haren, de rimpels op rug en ellebogen, zo naturel allemaal. Mijn nieuwsgierigheid naar de fotograaf was gewekt, Gail Rebhan. Ik kende haar niet, maar ze is niet de minste. Tijd, ten goede of ten kwade, niets blijft stilstaan.

Op haar website lees ik in haar CV ‘Gail Rebhan is een fotograaf uit Washington D.C. en emeritus hoogleraar fotografie aan het Northern Virginia Community College. Ze behaalde een masterdiploma fotografie aan het California Institute of the Arts en een bachelordiploma aan Antioch College. Een integraal onderdeel van haar diverse oeuvre is haar interesse in tijd en verandering. Haar werken, die vaak foto’s en tekst in series samenstellen, onderzoeken gender, veroudering, ras, etniciteit en de gebouwde omgeving.’

Kijk wat ze doet met tekst en beeld, grasduin een beetje door haar werk en waag je ook aan haar sequentiële aanpak. Veel meer klassiek ingestelde fotografen vinden het mogelijk niet, maar ik vind het verrassend! Een beeld hoeft niet mooi te zijn om goed gevonden te kunnen worden.

LIVING ON MY INSTINCT

Tijdens mijn slenteringen langs de Belgische kust kwam ik terecht in Blankenberge. Niet helemaal toevallig want Blankenberge heeft iets voor mij. Een volkse badplaats met, nog steeds, de aloude pier en het Lustige Velodroom. Aan het Veledrome met de te gekke fietsen, voor kinderen en half dronken volwassenen was, na negentig jaar en drie generaties verder, te koop gezet. Er is een nieuwe uitbater gevonden en ook deze attractie zal nog wel een tijdje blijven bestaan.

In Blankenberge lijkt weing te veranderen, alhoewel de appartemtentorens wel hoger lijken te worden, de snackbars in aantal toenemen net als de ijssalons. Niet alleen de boulevard heeft op mij een aantrekkingskracht, ook in de binnenstad slenter ik graag. Wat me dit jaar zeker verraste was een expositie in het Casino van Blankenberge. Als ik in België een Casino tegenkom kan ik het niet laten om even binnen te wippen. De tapijten en de kroonluchters lijken daar altijd iets extra’s te hebben, kleurrijker en fantasierijker en soms getuige van vervlogen tijden. Enfin zo kwam ik per toeval in de expositie van Danny Willems terecht in een hoek van het Casino. Een zorgvuldige en hedendaagse ingerichte fotogalerie en bovenal met een spetterende expo!

Bezoekers expositie Danny Willems | © Peter van Tuijl

Danny is een Blankenberger, professioneel journalistiek fotograaf die zijn carrière begon in de Belgische rockscene van de jaren 70. Hij groeide uit tot een visueel boegbeeld van de Belgische muziekcultuur, met verschillende opdrachten. Ik had nog nooit van hem gehoord, maar dat zegt zeker ook niet alles, zo blijkt.

één van de foto’s uit de expositie ‘LIVING ON MY INSTINCT | © Danny Willems | Oostende 2020

Roken

Afgelopen week ontmoette ik mijn neef en ondanks dat er sprake is van forse COPD, rookt hij nog steeds, en niet zo weinig ook. Hij is, ook gezien zijn leeftijd, niet meer zo gemotiveerd om te stoppen, ondanks dringende adviezen in zijn omgeving. Ook het vertrouwelijke gesprek van mij met hem tijdens een borrel zet weinig zoden aan de dijk.

IRELAND. Waterford. Aoife and Shane’s Wedding. 2011 | ©Martin Parr.

Vandaag zag ik een nieuwe expositie -over roken- van Martin Parr voorbijkomen. Het is een expositie met foto’s die hij in de periode 1970-2019 maakte. Zoals je nu terloops bijna geen foto’s meer kunt maken van mensen zonder mobiel, was het in de vorige eeuw nauwelijks mogelijk mensen zonder de ‘chief whip op de lippen’ te portretteren. Vandaag de dag rookt ruim 12% van de volwassenen dagelijks. Verontrustender is wat er met 12 tot 18 jarigen aan de hand is. Ongeveer 25% neemt met enige regelmaat een hijs van de e-sigaret. En dan te weten dat hierin een veelvoud van schadelijke stoffen zit. Het wordt tijd dat de overheid iets doet tegen deze misdadige praktijk van bedrijven zoals Phillip Morris, NLdamp en Ehale. Misschien moeten we met zijn allen, fotografen van Nederland, in navolging van Parr een grote ’tentoonstelling’ inrichten door één week alleen maar vapende jongeren te fotograferen en al die foto’s op het bordje van demissionair minister Janssen leggen.

Voor meer info over de expositie NIET ROKEN van Martin Parr, klik hier.

ZONDER GEZICHT

Afgelopen week maakte ik een aantal foto’s waarbij de mensen onherkenbaar in beeld zijn gebracht. Onherkenbaar is niet helemaal waar omdat de plaats waar ik fotografeerde, de situatie en opvallende kenmerken (zoals een tattoo) toch een verwijzing kunnen zijn naar Piet of Marie. Ooit maakte ik al eens een serie van ongeveer 200 foto’s met ‘verborgen’ gezichten. Een aantal foto’s uit de serie vind je op ‘hidden faces’.

summer 21 juni 2025 | Peter van Tuijl

Een fotograaf waar je in dit kader (maar ook om andere redenen) eens naar zou kunnen kijken is de Duitse fotograaf Nikita Teryoshin. Hij is geboren in Leningrad (1986) en op zijn achtste met zijn ouders naar Berlijn verhuisd. Sinds vorig jaar is hij daar docent aan de befaamde fotografieopleiding de Ostkreuzschule.

AAD (Africa Airspace and Defence) 2018 in Pretoria, South Africa | © Nikita Teryoshin

In zijn indringende documentaire serie

Niets persoonlijks – de backoffice van oorlog

is het politiek geëngageerde lijntje niet ver weg. Maar dat zul je ook herkennen in zijn andere series als je een blik op zijn website werpt.

FAKE en NIET FAKE

Afgelopen viel de nieuwsbrief EOS-ZINE van Canon in mijn postbus. Ik sta al lang op de verzendlijst, nog uit de tijd dat de Canon 5D (II) mijn favoriete camera was. Ik gebruik hem al jaren niet meer, maar de nieuwsbrief heb ik niet opgezegd mede vanwege de voortreffelijke bijdragen van Pieter Dhaeze, auteur van verschillende boeken en een meester als het gaat over allerlei tips en trucs (via een groot aantal video’s) op zijn youtube-kanaal . Neem een gratis abonnement op zijn kanaal als je steeds de laatste snufjes van Lightroom en Photoshop wilt weten.

In de laatste EOS-ZINE stond een aardige over het gebruik van Adobe’s FireFly, zeg maar het AI programma waarmee je ‘plaatjes, foto’s en video’s’ kunt maken uit het niets. Ik had er nog niet eerder van gehoord maar het zit in mijn Adobe-abonnement, zo bleek en ik heb er -getriggerd door Dhaeze- maar eens verder naar gekeken. Om de volgende foto te krijgen gaf ik als opdracht (‘de prompt’): ik sta binnen achter een raam en fotografeer een protestdemonstratie. Toon één van de deelnemers groot waarbij de gezichtsuitdrukking enigszins twijfelachtig over komt. Het licht mag wat melodramatisch zijn.

AI geproduceerde foto …

Het is natuurlijk een fake beeld en ik heb er feitelijk geen enkele moeite voor hoeven te doen, althans met een vrij simpele prompt was het klusje geklaard.

Eerder had ik al behoorlijke discussie met andere fotografen over het gebruik van AI en nog steeds vind ik het niet alles. Temeer daar je gebruik maakt van delen van reeds bestaand werk van anderen en omdat het niets zegt over de werkelijkheid. Over dat laatste ben ik gaan twijfelen. Kortgeleden zag ik het werk van fotograaf Michael Cook (1968). Hieronder staat een foto van zijn hand…

Foto van Michael Cook waarbij je al snel denkt dat je in de maling wordt genomen. Zijn locatie, de dingen en de personages geven je die overtuiging. Hoe het tot stand is gekomen, is misschien daarvoor niet eens zo belangrijk. De conclusie ‘fake’ blijft of het nu geshopt is met allemaal eigen gefotografeerde beeldonderdelen of in elkaar geknutseld door een AI programma dat teksten omzet in beelden.

De omschrijving op de website van Cook is ‘Fake is opgenomen op afgelegen locaties in de woestijn van Centraal-Australië en volgt een inheems echtpaar en hun geadopteerde kind tijdens een roadtrip door de outback. Naarmate we het verhaal volgen, raakt het gezin, dat is uitgedost met luxe kleding en goederen, steeds meer ondergedompeld in het eeuwenoude landschap. De serie is geïnspireerd door Cooks persoonlijke levensverhaal: hij werd geadopteerd door een niet-inheems gezin en reisde als kind naar afgelegen gemeenschappen met zijn ouders, die goudzoeken als hobby hadden.’

De vraag Fake of Niet-Fake wordt bijna overbodig (denk ik) als je de bedoeling van de fotograaf kent. Het verhaal dat hij wil vertellen -het WAT- is in deze leidend. De uitwerking die hij eraan geeft, is een keuze om de aandacht te krijgen, wellicht te schokeren en mogelijk zelfs om de vraag te stellen of dit wel ‘het leven van iemand’ kan of mag zijn.

Wat is het belangrijkste in deze … De overweging wel of niet FAKE of het verhaal dat hij als fotograaf wil vertellen. De vraag die ik me stel is mag dit wel of niet in de fotografie. Elke schilder kiest zijn eigen werkelijkheid, dus dat hoeft niet het verschil te zijn met een fotograaf als Cook. De schilder moet echt aan het werk en is verantwoordelijk voor de strepen en klodders op het canvas. Een de fotograaf die AI gebruikt … hoeft er, afgezien van een afdruk wellicht, feitelijk weinig aan te doen.

Een donders moeilijk dilemma. De Nederlandse Fotobond voor vrije fotografen accepteert samengestelde foto’s bij wedstrijden onder voorwaarden dat elk beeldonderdeel in de foto door de fotograaf zelf is gemaakt en als fotobestanden in zijn/haar bezit is. Bij AI geproduceerde beelden is dat duidelijk niet het geval. Het kan niet anders dat er -nu en in de toekomst- binnen de fotografie sprake zal zijn van schuivende panelen.

Misschien zal het boek van de Belgische fotograaf Carl de Keyzer ‘POETIN IN DREAM’ de discussie in de komende periode verder aanzetten. Met een laptop vanuit de keuken maakte deze Magnumfotograaf (het persagentschap dat journalistieke en documentaire fotografie hoog in het vaandel heeft staan) met AI een controversiële fotoreeks over Rusland gevat in een nieuw boek.

“Ik begrijp de controverse, maar de beelden liggen in lijn met wat ik altijd al heb gedaan”. Dat zegt Magnumfotograaf Carl De Keyzer over de heisa rond zijn nieuwe boek. De fotoreeks maakte hij met artificiële intelligentie (AI). Carl de Keyzer zegt hier verder zelf over “Alle beelden in “Putin’s Dream” zijn gemaakt met behulp van AI en toch zit er veel werk in. Je krijgt heel snel een resultaat, maar ik wou beelden die op mijn eigen fotowerk leken.” Om dicht bij zijn eigen fotostijl te blijven, ’trainde’ hij AI met beelden die hij in het verleden zelf in Rusland maakte. 

Carl de Keyze, een foto uit zijn boek Poetins dream. Met AI gemaakt.

Diane Arbus vergeet je niet

“Soms kwam ze iemand op straat tegen, en dan liep ze gewoon naar diegene toe en zei: ‘Ik vind je hoed prachtig. Mag ik een foto van je maken?'”, zei Neil Selkirk, een oud-student en medewerkster, gisteren tijdens de preview. “Ze gebruikte de camera als wat ze een ‘paspoort’ noemde. Je kunt niet zomaar naar iemand toe stappen en zeggen: ‘Hé, ik wil met je mee naar huis om te kijken hoe je leeft.’ Maar je kunt wel zeggen: ‘Ik wil een foto van je maken.'”

Diane Arbus: Constellation, 2025, Park Avenue Armory. Alle kunstwerken © The Estate of Diane Arbus Collection Maja Hoffmann/LUMA Foundation Foto: Nicholas Knight

Een uitspraak naar aanleiding van een expositie [Constellation] met het werk van Diane Arbus in New York. De expositie wordt aangekondigd als de grootste in de geschiedenis. In 2005 zag ik al een geweldige expositie van haar in Museum Folkwang in Essen, deze is dus nog een maatje groter. Selkirk zwgt over haar “Ze was ongelooflijk slim. Ze was verleidelijk omdat ze in je geïnteresseerd was. Ik voelde het zelf toen ik haar met andere mensen zag praten. Ze wilde het weten, en ze was echt geïnteresseerd. Het is gewoon een enorm compliment dat iemand als zij je interessante vragen over jezelf stelt. Ze accepteerden haar meteen.”

Selkir is de enige persoon die ooit door de nalatenschap van Diane Arbus (zij overleed in 1971 op 48-jarige leeftijd door eigen hand) toestemming heeft gekregen om van haar negatieven af ​​te drukken. Maak kennis met fotograaf Selkir.

soms zou je de hele foto willen zien

Lang hoef je niet te googelen of je komt naast zijn website tal van publicaties tegen. En zoals bijna altijd … alles heeft met het persoonlijke achter de fotograaf te maken. Zo ook bij Craven. Hij groeide op in een omgeving waar weinig mocht en veel was verboden. Bepaalde tijdschriften, films en tv-programma’s werden niet bekeken en onderwerpen zoals dood en seksualiteit waren taboe. Daardoor moest hij tijdens zijn jeugd en vooral in zijn puberteit door het lezen en bekijken van allerlei ‘handleidingen’, foto’s, (zelfhulp)boeken en ‘ongevaarlijke’ dagtelevisie antwoorden zien te vinden op vragen die hem bezig hielden. Vragen over verlangen, seksualiteit, liefde en de dood.

Dat verklaart naar mijn idee niet alles, maar geeft wel richting aan zijn sculptuur-foto-kunst. De platte foto heeft inhoud, die deels aan het oog ontrokken wordt. Je wilt vinden wat verborgen is. Daarmee wordt de alledaagse foto een statement van verborgenheid. Tegelijkertijd wil je als beschouwer het (meestal) drie-dimensionale beeld snappen en je gaat het onzichtbare in je hoofd transformeren zodat het totaal weer een bepaalde betekenis krijgt. Een nieuwe werkelijkheid die je zelf gaat invullen. Je maakt een persoonlijk beeld. Kijk als je wilt op zijn website wat je het werk met jou doet…

In het museale magazine MUSÉE (zeer de moeite waard om de website te bezoeken) lees ik over het werk van Eli Craven:

de verborgen wereld

Abstracte kunst met natuurlijke kristallen

© Machiel Zwarts

Machiel Zwarts fotografeert een wereld die we niet kennen. Een wereld die abstract is en tegelijkertijd de bouwstenen van ons leven bevatten. Zwarts is een gepensioneerd neuroloog/neurowetenschapper en de natuur is altijd één van zijn fascinaties geweest. Dit en de toegenomen ‘vrije tijd’ en zijn attitude van onderzoeker leidden tot een nieuwe uitdaging in zijn verdere fotografische verkenning. Nu niet meer de natuur die we dagelijks kunnen aanschouwen -alhoewel hij dat nog steeds zeer de moeite waard vindt- maar de natuur die we zonder hulpmiddelen niet kunnen zien, de microscopisch kleine wereld. De microfotografie is zijn nieuwe onderzoeksgebied.

Kijken door een microscoop opent een nieuwe wereld. Vroeger, op mijn middelbare school zat ik vaak te hannesen om het preparaat netjes op het objectglaasje te krijgen, laat staan een goede scherpe afbeelding te krijgen die ik netjes in mijn biologie schrift moest tekenen. Gelukkig werd ik er wel wat handiger in, maar wat Machiel ziet, heb ik nog nooit gezien.

© Machiel Zwarts

Vandaag staat er in de weekendkatern wetenschap (en ART) van de NRC een mooi artikel over zijn microfotografie. Het is veel meer dan techniek. Machiel Zwarts benadert zijn fotografie dan ook veel meer vanuit de fascinatie van het beeld, wat de betekenis kan zijn. Een landschapsfotograaf benadert het landschap fotografisch ook vanuit de betekenis die er voor hem of haar is. Voor de een zal dat de esthetiek van het landschap zijn, voor een ander de betekenis van het landschap in relatie tot de mens en weer iemand anders focust wellicht op het landschap vanwege de klimaatveranderingen of de milieuproblematiek.

© Machiel Zwarts

Zo ook Machiel Zwarts die een nieuwe wereld vol verbeelding opent voor zijn fotovolgers. Ja, natuurlijk is er ook esthetiek, maar de verwondering en de verbeelding reikt veel verder. De ene keer toont hij het sprookje van een lieflijke wereld, een andere keer lijkt hij de tragedie van de naderende apocalyp te verbeelden. Dat is het mooie van zijn fotografie, je kunt verwonderd raken door wat je ziet, in een bepaalde stemming geraken of in je verbeelding tot allerlei ‘verhalen’ gebracht worden.

In dit jaar bracht hij een imposant koffietafelboek uit met zijn microfoto’s. Ga naar zijn website om te kijken (of het boek te kopen). Veel plezier ermee.